Üreilitler: Elmaslı Gizem
Üreilitler (Ureilites), adını 1886'da Rusya'nın Novo Urei köyüne düşen meteoritten alan, bilim dünyasının en tartışmalı ve gizemli göktaşı gruplarından biridir. İlkel akondritler sınıfına giren bu taşlar, içerdikleri yüksek orandaki karbon ve mikroskobik elmaslarla tanınırlar.
Mineraloji ve Yapı
Üreilitler temel olarak kaba taneli olivin ve piroksen (genellikle pigeonit) minerallerinden oluşur. Ancak onları eşsiz kılan özellik, bu silikat minerallerinin arasındaki boşlukları dolduran koyu renkli, karbon açısından zengin matristir. Bu matris, grafit, amorf karbon ve şok etkisiyle oluşmuş elmaslar ile lonsdaleit (hekzagonal elmas) içerir.
Tipik Üreilit Bileşimi
Elmasların Kökeni
Üreilitlerdeki elmasların varlığı uzun süre tartışma konusu olmuştur. Günümüzde kabul gören teoriye göre, bu elmaslar ana cismin derinliklerinde yüksek basınç altında oluşmamıştır. Aksine, ana cismin başka bir asteroitle şiddetli çarpışması sırasında oluşan muazzam şok dalgaları, mevcut grafiti aniden elmasa dönüştürmüştür. Bu "şok metamorfizması", üreilitlerin şiddetli bir geçmişe sahip olduğunu gösterir.
Almahata Sitta Olayı
2008 yılında Sudan'a düşen Almahata Sitta meteoriti, tarihte ilk kez uzaydayken tespit edilip (2008 TC3 asteroidi) düşüşü takip edilen göktaşıdır. Bu meteorit, ağırlıklı olarak üreilit yapısındaydı ancak içinde başka türden göktaşı parçaları da barındırıyordu (polimikt breş). Bu durum, üreilit ana cisminin parçalandıktan sonra diğer asteroit parçalarıyla tekrar birleştiğini (rubble pile) kanıtladı.