IIAB Grubu: Hekzahedritlerin Kökeni

IIAB demir meteoritleri, kimyasal olarak en iyi tanımlanmış magmatik demir gruplarından biridir. Düşük nikel içerikleriyle tanınırlar ve yapısal olarak hekzahedrit (hexahedrite) ve en kaba oktahedrit (coarsest octahedrite) sınıflarını oluştururlar. Bu grup, bir gezegenimsinin kükürt zengini çekirdeğinin kristalleşme öyküsünü anlatır.

Magmatik Köken ve Kükürt Zenginliği

Diğer birçok demir grubu gibi, IIAB'ler de farklılaşmış bir ana cismin metalik çekirdeğinden gelir. Ancak bu çekirdeğin belirgin bir özelliği vardı: yüksek kükürt konsantrasyonu. [6] Erimiş metal soğurken, kükürt demir ve nikel içinde kolayca çözünmez ve ayrı bir sıvı faz olarak kalma eğilimindedir. Bu durum, kristalleşme sürecini derinden etkilemiştir. IIAB ana cisminin çekirdeği soğumaya başladığında, önce kükürtçe fakir olan metalik kısım katılaşmaya başlamıştır. Bu katılaşan ilk ürünler, bugün IIAB meteoritleri olarak bildiğimiz düşük nikelli metallerdir. [6]

Geriye kalan kükürt zengini eriyik ise, katılaşan IIAB metalinin içindeki boşluklarda veya çekirdeğin farklı bir bölümünde toplanmıştır. Bu artık eriyik daha da soğuduğunda, IIG grubu olarak bilinen, fosforca zengin ve daha nadir bir demir meteorit grubunu oluşturmuştur. Bu nedenle IIAB ve IIG grupları, aynı ana cismin farklı kristalleşme aşamalarını temsil eden kardeş gruplar olarak kabul edilir.

Yapısal Özellikler: Hekzahedritler ve Neumann Çizgileri

IIAB grubunun nikel içeriği genellikle %5.3 ile %6.6 arasında oldukça dardır. [6] Bu düşük nikel oranı, soğuma sırasında metalin neredeyse tamamen tek bir mineral faza, kamasite, dönüşmesine neden olur. Büyük, tekil kamasit kristallerinden oluşan bu meteoritlere hekzahedrit denir. Hekzahedritler, oktahedritlerde görülen karmaşık Widmanstätten desenini göstermezler.

Ancak, hekzahedritlerin kesilip parlatılmış yüzeyleri asitle dağlandığında, birbirine paralel veya kesişen ince, düz çizgilerden oluşan bir desen ortaya çıkar. Bu desenlere Neumann çizgileri denir. Bu çizgiler, ana cismin uzayda başka bir cisimle çarpışması sonucu oluşan şok dalgalarının metal kristal yapısında yarattığı mekanik ikizlenmelerdir. Widmanstätten deseninin aksine, Neumann çizgileri bir soğuma süreci değil, bir şok olayı kanıtıdır. Grubun biraz daha yüksek nikelli üyeleri ise en kaba taneli oktahedritler (Ogg) olarak sınıflandırılır ve çok geniş kamasit bantları gösterirler.

Ünlü Üyeler

IIAB grubu, birçok büyük ve tarihsel olarak önemli meteoriti içerir. Bunların en ünlüsü, 1947'de Sibirya'ya düşen ve on binlerce parçaya ayrılarak devasa bir krater alanı oluşturan Sikhote-Alin meteoritidir. Bu olay, modern tarihin en büyük tanık olunmuş meteorit düşüşüdür. Diğer önemli IIAB üyeleri arasında ABD Kaliforniya'da bulunan Old Woman meteoriti ve Çekya'ya 1847'de düşen Braunau hekzahedriti sayılabilir. [6]